QUANTRI.COM.VN

Hiệp ước Hiệp định hợp tác Kinh tế chiến lược Xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement – còn gọi là TPP) là một Hiệp định thương mại tự do nhiều bên, được ký kết với mục tiêu thiết lập một mặt bằng thương mại tự do chung cho các nước khu vực châu Á Thái Bình Dương. Hiệp định này được ký kết ngày 3/6/2005, có hiệu lực từ 28/5/2006 giữa 4 nước Singapore , Chile, New Zealand, Brunei, vì vậy Hiệp định này còn gọi là P4.

TPP được đánh giá là một Hiệp định của thế kỷ 21

\Trong năm 2010, có thêm 5 nước tham gia đàm phán gồm: Hoa Kỳ, Australia, Peru, Việt Nam, Malaysia và gần đây, tháng 10/2011, tại Hawaii (Hoa Kỳ), Nhật Bản chính thức thông báo tham gia đàm phán TPP. Ngoài danh sách trên, các nước đang bày tỏ sự quan tâm còn có Thái Lan, Philippines và Indonesia.

Người ta đánh giá TPP là một hiệp định của thế kỷ 21, không chỉ vì nó là Hiệp định lớn mà còn ở tầm vóc và ảnh hưởng của nó (bao phủ trên 13 nước với tổng dân số khoảng 1 tỷ người và chiếm gần 40% GDP toàn cầu). Về phạm vi, so với các hiệp định BTA, AFTA, và trong WTO, TPP mở rộng hơn, cả về thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, đầu tư và sở hữu trí tuệ. Ngoài ra còn là các vấn đề phi thương mại như mua sắm chính phủ, môi trường, lao động, công đoàn, hỗ trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Với tầm vóc như vậy, các cam kết này sâu rộng hơn, toàn diện hơn, ảnh hưởng sẽ rất lớn. Việt Nam là nước đang phát triển trong khi các thành viên còn lại đều là nước phát triển. TPP mở ra cho các nước với mức độ phát triển khác nhau có một mẫu số chung để cùng phát triển. Mục tiêu chung nhưng không tạo ra các cam kết khác biệt, có nghĩa là bình đẳng. Theo đó, khi tham gia TPP, Việt Nam sẽ phải cố gắng để rút ngắn thời gian thực hiện cam kết đó.

Đối với ngành dệt may, theo đánh giá của nhiều chuyên gia trong và nước, việc tham gia TPP sẽ mở ra cơ hội và tạo động lực to lớn cho việc phát triển ngành này của Việt Nam, đặc biệt là các phân khúc sợi, dệt, nhuộm.

Việc tham gia TPP sẽ mở ra cơ hội và tạo động lực to lớn cho việc phát triển ngành dệt may của Việt Nam (Ảnh minh họa)

Ngành dệt may bao gồm các khâu đoạn từ nguyên liệu đầu vào (bông tự nhiên, xơ tự nhiên và xơ nhân tạo), kéo sợi, dệt, nhuộm hoàn tất, may. TPP đối với ngành dệt may lấy xuất phát từ sợi (yarn forward). Điều này có nghĩa, dù nguyên liệu đầu vào có xuất sứ từ đâu nhưng nếu được kéo sợi tại bất kỳ quốc gia thành viên nào của TPP thì được là sợi có xuất sứ TPP. Sợi từ các nước này dùng để dệt và nhuộm thành vải tại các quốc gia này hoặc giữa các quốc gia này với nhau thì được coi là vải TPP. Theo đó, hàng may mặc được làm từ vải TPP và nhập khẩu vào các nước là thành viên của TPP thì được miễn thuế. Nếu vải được nhập hoặc gia công  từ các nước không phải là thành viên của TPP thì đều bị coi là hàng ngoài TPP và các sản phẩm may mặc được làm từ các loại vải này nhập vào các nước thành viên TPP sẽ phải đóng thuế.

Hãy thử tìm hiểu thị trường xuất khẩu hàng may mặc của Việt Nam. Báo cáo của Bộ Công thương Việt Nam cho thấy, 50% hàng may xuất khẩu của Việt Nam được đưa vào Hoa Kỳ và khoảng 20% vào Nhật Bản. Chỉ riêng 2 thị trường này đã chiếm tới 70% tổng lượng hàng xuất khẩu của Việt Nam, ngành đang đứng đầu về kim ngạch xuất khẩu. Vậy TPP sẽ tác động như thế nào tới hiện trạng và tương lai của ngành.

Năm 2011, ngành kéo sợi Việt Nam sử dụng khoảng 380.000 tấn bông và 380.000 tấn xơ để tạo ra khoảng 670.000 tấn sợi. Trong đó, 99% lượng bông và 70% lượng xơ phải nhập khẩu. Với 670.000 tấn sợi làm ra, Việt Nam xuất khẩu khoảng 70% tương đương 470.000 tấn. Số còn lại là 200.000 tấn (tương đương 30%) dùng để dệt vải trong nước và tạo ra khoảng 1.200.000.000 mét vải (tính cả một số lượng sợi không lớn được nhập về để dệt vải).

Thế nhưng tổng công suất ngành nhuộm của Việt Nam chỉ đạt khoảng 800.000.000 mét vải/năm đồng nghĩa với việc Việt Nam phải xuất khẩu hoặc thuê nhuộm ở ngoài nước khoảng 400.000.000 mét vải/năm.

Ngành may của Việt Nam hiện sử dụng khoảng 5.600.000.000 mét vải, điều đó có nghĩa lượng hàng nhập khẩu khoảng 4.800.000.000 mét vải/năm. Với 70% hàng may mặc của Việt Nam được xuất khẩu và trong đó 70% sản phẩm được bán vào thị trường Hoa Kỳ, Nhật Bản và nếu thỏa ước TPP được áp dụng thì có các kịch bản sau:

a)    Nếu 400.000.000 mét vải mộc được nhuộm tại các nước là thành viên của TPP thì số hàng nhập khẩu vào TPP bị đánh thuế tương đương:  
5.600.000.000 mét x 70% x 70% - 1.200.000.000 mét = 1.500.000.000 mét vải

b)    Nếu 400.000.000 mét vải mộc được nhuộm tại các nước không phải là thành viên của TPP thì số hàng nhập khẩu vào TPP bị đánh thuế tương đương:
5.600.000.000 mét x 70% x 70% - 800.000.000 mét = 1.900.000.000 mét vải

Có thể thấy đây là cơ hội rất lớn cho ngành dệt và nhuộm Việt Nam nâng công suất lên từ 2 đến 2,5 lần. Và nếu điều này xảy ra thì toàn bộ sản lượng sợi tại Việt Nam chỉ đủ cung cấp cho thị trường trong nước. Còn để đáp ứng năng lực sản xuất hiện tại của ngành may thì ngành sợi vẫn còn dư địa để tăng sản lượng lên gấp 2 lần nữa và dệt, nhuộm tăng từ 4 đến 5 lần.

Có lẽ vì điểu này mà gần đây một công ty của Hàn quốc đã đầu tư xây dựng nhà máy kéo sợi 100.000 cọc tại Việt Nam và nhiều doanh nghiệp của Trung quốc, Đài Loan đang tính đến khả năng mở rộng hoặc đầu tư mới vào ngành kéo sợi. Hãy chờ xem các diễn biến mới trong ngành dệt và nhuộm.

Theo Ban Đối ngoại Hiệp hội Bông Sợi Việt Nam

Chia sẻ